Црквата посветена на старозаветниот пророк св. Илија претставува мала еднокорабна градба. Постарата црква е градена од камен, а при обновата на црквата користени се обработени камења и тули.

На 3 километри од магистралниот пат што води од Куманово до Крива Паланка, високо во селото Псача, Општина Ранковце, по асфалтиран пат кој води до живописната дабова и багремова шума сместена е црквата посветена на Свети Никола чудотворец.

Историските податоци се оскудни, но се смета дека е изградена во 1354 година. Како нејзини ктитори се спомнуваат севастократот Влатко и неговиот татко, кнезот Пасхач. Во една повелба од 25 март 1358 година се спомнува приложувањето на црквата кон манастирот Хиландар од страна на властелинот Влатко.

За црквата посветена на Св. Богородица Елеуса (Милостива), нејзината историја, имотно-правните односи, феудалниот статус и богатството на манастирската ризница, дознаваме од податоци зачувани во светогорскиот манастир Ивирон, чиј метох Богородичината црква во Велјуса станала во XIII век.

Од камените надвратници кои биле поставени на над двата влеза на црквата прецизно се утврдува дека градбата била завршена во 1080 година под будното око на духовникот Мануил, предходно епископ во Тивериопол, кој во своите монашки денови ја изградил Богородичната црква, чија гробница се наоѓа во нартексот на црквата.

Според преданијата манастирот го подигнал српскиот крал Милутин во 1284 година, бил запален од страна на османлиите, најверојатно во 1689 година, а повторно бил изграден во средината на XIX век, односно во 1846 година. При конзерваторски работи утврдено… Read More